Het ‘mediaal tibiaal stress syndroom’ of ‘shin splints’ komt veel voor bij jonge mensen die veel sporten. Patiënten hebben pijn aan de binnenzijde van het onderbeen bij inspanning en ze hebben drukpijn over de binnenkant van het scheenbeen. De blessure komt veel voor bij hardlopers en bij ‘springsporters’ zoals basketballers en volleyballers. Huisartsen en fysiotherapeuten herkennen de blessure vaak niet.

Shockwave-behandeling

Tot nu toe bestond voor dit probleem geen goede behandeling. Sportarts Maarten Moen probeerde bij 42 sporters een nieuwe behandeling. Hij combineerde een opbouwend loopschema met de zogenaamde shockwave-behandeling. Daarbij wordt de pijnlijke plek met  luchtdrukstootjes behandeld  waardoor het bot sneller herstelt. Patiënten kregen vijf sessies van ongeveer tien minuten.

De shockwave-behandeling werd voorheen vooral gebruikt bij het vergruizen van nierstenen. Het idee is dat weefselschade ontstaat, waardoor een helende reactie op gang komt. Dat kan wellicht een langdurige schadeproces een halt toeroepen. Het opbouwende loopschema betekent dat patiënten alleen maar grotere afstanden mogen afleggen als ze een kortere afstand pijnvrij zijn.

Pijnvrij rennen

De shockwave-behandeling lijkt een positief effect te hebben. Atleten die alleen via een opbouwende loopschema trainden, waren na gemiddeld negentig dagen hersteld. Atleten die ook de shockwave-behandeling kregen, konden na zestig dagen weer pijnvrij rennen.

Het onderzoek was geen gerandomiseerd klinisch onderzoek waarbij de deelnemers willekeurig één van twee behandelingen toegewezen krijgen. Moen vergeleek patiënten van het UMC Utrecht die de shockwavebehandeling kregen, met patiënten uit een ander ziekenhuis die alleen een opbouwend loopschema volgden. Naar aanleiding van Moens resultaten wil het UMC Utrecht nu een groter onderzoek starten.

Bron: UMC Utrecht

De NOV lanceert voor de patiënten een nieuwe website, mede naar aanleiding van de recente problemen met één type heupprothese, de Metaal-op-Metaal heupprothesen. In januari 2012 adviseerde de NOV met nadruk het gebruik van de Metaal-op-Metaal heupprothesen te stoppen. Een recente NOV inventarisatie leert dat alle orthopedische maatschappen in de Nederlandse ziekenhuizen intussen het gebruik van deze prothese hebben gestaakt.

Het RIVM heeft berekend dat het aantal heupprothesen alleen al als gevolg van artrose, de komende twintig jaar explosief stijgt van jaarlijks 20.000 patiënten naar ruim 50.000 patiënten. Juist hierom hebben de Nederlandse orthopeden een nieuwe website gelanceerd met alle relevante informatie voor patiënten en consumenten over een nieuwe heupprothese.

Op www.mijnbesteheup.nl heeft de NOV alle heupprothesen in drie categorieën verdeeld: prothesen waarvan goede langetermijnresultaten bekend zijn, prothesen waar nog maar kort ervaring mee is maar die op basis van de eerste resultaten op lange termijn goede vooruitzichten lijken te bieden en prothesen waarvan (nog) heel weinig bekend is. Deze laatsten kunnen overigens uiteindelijk heel waardevolle prothesen blijken te zijn. Deze ordening van heupprothesen in deze categorieën is door alle Nederlandse orthopeden overgenomen.

Met deze indeling wordt het voor de patiënten en zijn/haar zorgverlener duidelijk wat het lange termijn resultaat is van een heupprothese. Via deze website krijgt de patiënt zelf inzicht wat er van een bepaald merk heupprothese wereldwijd wetenschappelijk bekend is. Met deze transparante aanpak wil de NOV bewerkstelligen dat een heupprothese -zonder goede langetermijnresultaten- niet langer breed in de Nederlandse zorg kan worden geïntroduceerd. “Onze inzet is dat elke patiënt de beste heup krijgt en dat deze keus gebaseerd is op de meest actuele, hoogwaardige wetenschappelijke informatie.” , aldus Professor Verhaar, voorzitter van de NOV. Patiënten moeten, aldus de NOV, als partner bij de keuze worden betrokken.

De eerste voorlopige analyses laten zien dat de 5 meest gebruikte heupprothese in Nederland (die 2/3 van alle patiënten hebben gekregen) in de eerste categorie vallen. In de komende maanden analyseert en categoriseert de NOV alle andere en minder vaak toegepaste heupprothesen die in Nederland worden gebruikt. Eind 2012 publiceert de NOV een compleet overzicht op de website www.mijnbesteheup.nl.

Bron: NOV

Patiënten met een beroerte hebben tijdens hun revalidatie baat bij intensieve training door een fysiotherapeut. Maar omdat het aantal fysiotherapeuten beperkt is, kunnen niet alle patiënten de beste training krijgen.

Onderzoekers van revalidatiecentrum De Hoogstraat en het UMC Utrecht testten daarom bij 250 patiënten in negen revalidatiecentra een poliklinische groepstraining. Daarin trainen patiënten in groepen van vier tot acht twee keer per week anderhalf uur. Een fysiotherapeut en een sportinstructeur of bewegingsagoog begeleidt de groep. Officieel heet het ‘circuit class training’. Het gaat om patiënten met een mild CVA (‘cerebrovasculair accident’), die zelfstandig kunnen lopen en goed kunnen communiceren.

Loopvaardigheid

Na twaalf weken vergeleken de onderzoekers de loopvaardigheid van de patiënten met intensief, persoonlijk getrainde patiënten. De groepstraining blijkt net zo effectief te zijn als de persoonlijke training. Beide groepen patiënten kunnen even goed lopen in een looptest van zes minuten. Ook de mobiliteit zoals ze die zelf ervaren is in beide groepen gelijk. De resultaten zijn beschreven in het wetenschappelijke tijdschrift British Medical Journal van 10 mei (online).

“Dit is erg goed nieuws voor patiënten met een beroerte”, reageert hoofdonderzoeker prof.dr. Gert Kwakkel. Hij is hoogleraar neurorevalidatie en verbonden aan het UMC Utrecht en VU Medisch Centrum. “De groepstraining is goedkoper en makkelijk op te schalen. Via deze groepstrainingen kunnen we meer patiënten goede revalidatietraining aanbieden.”

Bron: UMC Utrecht

Hand- en polsletsels hebben een belangrijk aandeel in het totale aantal bezoeken aan de eerste hulp in Nederland en wereldwijd. Onderzoekers van de afdelingen Plastische en reconstructieve chirurgie en Maatschappelijke gezondheidszorg van het Erasmus MC hebben het jaarlijkse aantal van deze letsels in Nederland onderzocht en berekend wat de totale kosten van behandeling en van het verlies aan arbeidsproductiviteit zijn.

Hand- en polsletsels in Nederland kosten jaarlijks ongeveer € 540 miljoen, en zijn daarmee de meest kostbare letselgroep, gevolgd door knie- en onderbeen (€ 410 miljoen), heup (€ 388 miljoen), en schedel- en hersenletsel (€  259 miljoen). Productiviteitsverlies had een grotere bijdrage (56%) aan de totale kosten van hand- en pols letsels dan behandelkosten. Binnen de hele groep waren vooral de vinger-, hand- en polsfracturen het meest kostbaar, vooral door het productiviteitsverlies bij patiënten tussen de 20 tot 65 jaar oud.

De onderzoekers bepleiten verbetering van de preventie van deze letsels en het ontwikkelen van behandelingen die de duur van het herstel verkorten.

De onderzoekers gebruikten data van het Nederlandse Letsel Informatie System (LIS), van het nationale ziekenhuis ontslagregister en van een follow-up vragenlijst bij patiënten. Aantallen letsels, medische kosten en verlies aan arbeidsproductiviteit werden berekend.

Bron: Erasmus MC

Bron: iTunes

Scoliose is een zijwaartse verkromming van de wervelkolom. Bij een operatie wordt de wervelkolom zo recht mogelijk gemaakt. Volgens verpleegkundig specialist Tosca Snippert is de online portal een effectieve manier om alle informatie over een operatie te delen: “Als patiënten voor het eerst naar het ziekenhuis komen voor een scoliose operatie, dan worden ze geconfronteerd met veel informatie. Het is vaak ook een hele gebeurtenis met de nodige impact. Als je dan ook nog een stapel folders en papieren meekrijgt, is het lastig om bij te houden wat je concreet moet doen als  voorbereiding en wat je kunt verwachten. De scolioseportal is hiervoor een ideale oplossing, het bevat werkelijk alle informatie die goed te overzien is.”

De informatie op de scolioseportal is onderverdeeld in de fasen die een patiënt doorloopt, van voorbereidend onderzoek tot operatie en nazorg. Behalve tekst en afbeeldingen zijn er ook filmpjes te vinden van de betrokken behandelaars die zich voorstellen en een toelichting geven. Daarnaast kunnen de patiënten op de site ook ervaringen van andere patiënten vinden. “De patiënt kan zo snel en gericht de antwoorden vinden op zijn/haar vragen. Mocht een patiënt toch nog vragen hebben, dan kan hij/zij via de portal makkelijk contact met ons opnemen.”, aldus Tosca.

De scolioseportal is onderdeel van een traject van de Sint Maartenskliniek om meerdere behandelingen met een online portal te begeleiden. Zo zijn er het afgelopen jaar ook een speciale knieportal en een portal voor dwarslaesiepatiënten gelanceerd. Deze websites zijn alleen toegankelijk voor patiënten van de Sint Maartenskliniek.

Bron: Sint Maartenskliniek

Wat moeten mensen met een verstandelijke beperking weten als ze diabetes krijgen? Waar vinden zij en mantelzorgers meer informatie? Hoe zorg je ervoor dat ze gezond kunnen leven en zelf de regie houden? Wat kunnen begeleiders en mantelzorgers doen voor mensen met een verstandelijke beperking die diabetes hebben? Om deze vragen te beantwoorden, zijn het Instituut voor Verantwoord Medicijngebruik (IVM), Mikado, het NIVEL, Stichting Ookjij.nl en Zorgbelang Gelderland het project ‘Diabetes zelf in de hand’ gestart. Ze willen mensen met een verstandelijke beperking met diabetes, mantelzorgers en begeleiders informatie op maat geven en zelfmanagement stimuleren. Ze ontwikkelen daarvoor een interactieve website en gebruiken elk hun eigen kennis, expertise en netwerk om de site zó te ontwikkelen dat het een interactief platform wordt met informatie die perfect aansluit bij de doelgroep en hun begeleiders. Het NIVEL zal testen of de website voldoet aan de informatiebehoeften van mensen met een verstandelijke beperking met diabetes, mantelzorgers en begeleiders.

Bron: Nivel

Jeugdreuma is een auto-immuunziekte waarbij T-cellen van het immuunsysteem het eigen lichaam aanvallen. De ontsteking leidt tot pijnlijke gewrichtsschade. Jeugdreuma is niet te genezen, de behandeling bestaat uit het remmen van de chronische gewrichtsontsteking. Deze medicijnen, zoals methotrexaat of TNF-alfa-remmers, hebben ernstige bijwerkingen. Patiënten hebben bijvoorbeeld meer kans op infecties.

Immuunsysteem kalmeren

In haar promotieonderzoek zocht arts-onderzoeker Evelien Zonneveld-Huijssoon naar een manier om jeugdreuma te onderdrukken. Ze gebruikte daarvoor eiwitten, de zogenaamde ‘heat shock eiwitten’. Deze eiwitten versterken normaal gesproken de ontstekingsreactie bij patiënten met jeugdreuma. Zonneveld gebruikte deze eiwitten juist om het immuunsysteem te kalmeren. Het toedienen van deze eiwitten via een neusspray zorgt ervoor dat het immuunsysteem de eiwitten als onschadelijk beschouwt. Dat is de normale reactie op eiwitten die zo het lichaam bereiken.

De neusspray werkt erg goed bij ratten met reuma. Een eenmalige dosis van een ontstekingsremmer plus vier keer de neusspray onderdrukt de ziekte drie weken lang net zo goed als drie doses ontstekingsremmer. De proefdieren kunnen dus toe met een veel lagere dosis ontstekingsremmer om de ziekte onder controle te houden. Dat vermindert op de lange termijn de bijwerkingen.

Tweeduizend kinderen

“We denken dat het in mensen net zo kan werken”, zegt Zonneveld-Huijssoon. “Reuma in proefdieren lijkt op de ziekte in mensen. Maar of de behandeling inderdaad net zo goed werkt willen we graag uitzoeken.” Het UMC Utrecht wil de nieuwe behandeling graag testen in reumapatiënten. Hiervoor is echter nog geen financiering. Eén op de duizend kinderen heeft jeugdreuma. In Nederland zijn er twee- tot drieduizend kinderen jeugdreuma, ongeveer de helft komt voor behandeling naar het UMC Utrecht.

Bron: UMC Utrecht

Chronische vermoeidheid is niet alleen een ramp voor het individu, maar ook een groot maatschappelijk probleem. Naast de mensen die lijden aan het chronisch vermoeidheidssyndroom, dat zijn er naar schatting van deskundigen 80.000, zijn er ook anderen die te maken hebben met extreme vermoeidheid. Bijvoorbeeld mensen, die behandeld zijn voor kanker of mensen met een chronische ziekte. Van vele chronische ziekten is bekend dat ze gepaard kunnen gaan met ernstige vermoeidheid. Volgens Bleijenberg betekent dit grofweg dat in Nederland tenminste een half miljoen mensen chronisch vermoeid zijn.

Therapie

Bleijenberg heeft zich het grootste deel van zijn werkzame leven bezig gehouden met chronische vermoeidheid en de behandeling ervan. Hij ontwikkelde in Nederland een vorm van cognitieve gedragstherapie (CGT) die effectief is bij mensen met het chronisch vermoeidheidssyndroom. Later bleek dat ook andere mensen met chronische vermoeidheid baat hebben bij vormen van deze therapie. Samen met zijn medewerkers ontwikkelde hij effectieve vormen van CGT voor kankergerelateerde vermoeidheid, voor chronische vermoeidheid bij MS-patiënten en bij neuromusculaire ziekten.

Wat Bleijenberg verbaast is, dat er zo weinig geld wordt uitgetrokken voor het landelijk invoeren van deze werkzame therapieën. ‘Er is veel geld besteed aan degelijk onderzoek naar de behandeling van vermoeidheid,’ zegt hij in z’n afscheidsrede, ‘en dat heeft gelukkig goede behandelingen opgeleverd. Deze behandelingen kunnen nu worden uitgevoerd door getrainde gedragstherapeuten, maar voor hun training is nauwelijks geld beschikbaar. Het opleiden van extra gedragstherapeuten zou een prima manier zijn om te bezuinigen: het zou de last van de vermoeidheid verlichten en het beroep op dure voorzieningen verminderen.’

Opvattingen

In z’n afscheidsrede gaat Bleijenberg onder meer in op het werkingsmechanisme van CGT. Dit is bij de diverse groepen ernstig vermoeiden grotendeels hetzelfde. CGT is effectief, omdat het verandering brengt in de opvattingen, het denken, van de patiënt over vermoeidheid. Ook veranderingen in opvattingen over lichamelijke activiteit en over bewegen hebben effect op het afnemen van de vermoeidheid.
Graduele inspanningstherapie (GET), gebaseerd op het geleidelijk opvoeren van de lichamelijke activiteit, is ook effectief bij het chronisch vermoeidheidssyndroom. ‘Maar ook hier blijkt het bewegen zèlf niet de werkzame factor,’ aldus Bleijenberg. ‘Ook bij deze therapie moeten de opvattingen over bewegen veranderen, wil het effectief zijn.’

Verschillen

Toch, de ene vermoeidheid is de andere niet. Het Dondersinstituut vond samen met het Nijmeegs Kenniscentrum Chronische Vermoeidheid, dat mensen met CVS minder grijze stof in hun hersenen hebben dan gezonde mensen. Na een behandeling met CGT was het volume grijze stof toegenomen. Bij vermoeidheid na kanker daarentegen was er geen afname van grijze stof te zien en bijgevolg evenmin een toename van grijze stof na de behandeling. Dit duidt erop, dat CVS biologisch anders in elkaar zit dan kankergerelateerde vermoeidheid.

Iets dergelijks is te zien bij het gehalte van het hormoon cortisol in het speeksel. Bij CVS is dit gehalte relatief laag en neemt het toe naarmate de cognitieve gedragstherapie beter aanslaat. Bij mensen die kanker hebben gehad is er geen verschil gevonden in cortisolniveau tussen vermoeiden en niet-vermoeiden.

De vele gezichten van vermoeidheid

Ook de omstandigheden die voorafgaan aan de vermoeidheid en de factoren die de vermoeidheid in stand houden, verschillen tussen de patiëntengroepen. Daarom moet de therapie aan elke groep patiënten afzonderlijk worden aangepast. “De vele gezichten van vermoeidheid” is dan ook de titel van het symposium, dat ter gelegenheid van het afscheid van Bleijenberg gehouden wordt. Sprekers uit binnen- en buitenland behandelen daar aspecten van chronische vermoeidheid bij verschillende groepen patiënten, zoals mensen met MS, COPD en hart- en vaatziekten.

Bron: UMC St Radboud

‘Bij een kraakbeentransplantatie halen we met een kijkoperatie een stukje eigen kraakbeen uit de knie van de patiënt. Dat stukje wordt in negen weken opgekweekt in een laboratorium. Tijdens een tweede operatie, waarbij we de knie openmaken, plaatsen we het stukje terug,’ legt Brouwer uit.’Omdat het kraakbeen goed moet ingroeien in het eigen kraakbeen, duurt het wel even voordat de knie weer belast mag worden. Patiënten volgen daarvoor een aantal maanden een intensief revalidatieprogramma. Motivatie is dus ook erg belangrijk.’ Voor een kraakbeentransplantatie komt een beperkte groep in aanmerking. De techniek is geschikt voor mensen die in hun kniegewricht een ‘gat’ hebben groter dan 2 bij 2 cm. Dat gat ontstaat in de meeste gevallen door een knie-ongeval of een aangeboren afwijking. ‘We beginnen klein, maar ik verwacht dat deze techniek de toekomst heeft. We zullen steeds grotere stukken kraakbeen kunnen transplanteren.’

Bron: Martini Ziekenhuis

Het proefschrift van Caroline Speksnijder viel op door de bijzondere doelgroep waar de fysiotherapie een belangrijke bijdrage kan leveren, maar waar weinig onderzoek naar gedaan wordt.

‘Het proefschrift, getiteld ‘Function after oral oncological intervention, reconstruction and rehabilitation’, is op alle fronten van hoog niveau. In haar proefschrift durfde Caroline het aan onderzoek te doen binnen het domein van de orofaciale fysiotherapie, waarbij zij een kauwtest ontwikkelde en de effecten van oraal oncologische interventies op het functioneren van mond, nek en schouders in kaart bracht. Goede artikelen van goede kwaliteit met een grote relevantie binnen het vakgebied van de orofaciale fysiotherapie, die op deze wijze nogmaals haar bestaansrecht laat zien als meerwaarde voor de patiënt en de zorg.’

Conclusies

Het onderzoek in dit proefschrift toonde aan dat een sterkere achteruitgang in functie optreed bij patiënten met grotere tumoren en een hogere mate van lymfkliermetastasen. Grotere tumoren en meer uitgebreide lymfkliermetastasen in de nek worden met een uitgebreidere therapie behandeld. In ons onderzoek zagen we geen verdere functieafname als gevolg van de radiotherapie in de periode kort na chirurgie en kort na radiotherapie. Op korte termijn had bestraling dus geen significant effect op de functie. Echter, op dat moment zouden mogelijke effecten van radiotherapie op de functie overschaduwd kunnen zijn door de gevolgen van de chirurgische ingreep. Een aantal functies herstelden gedeeltelijk in het eerste jaar na de interventie. Herstel van functie was minder evident bij patiënten met een meer intensieve chirurgische ingreep. Waarschijnlijk heeft herstel meer tijd nodig voor deze patiënten. Onze retrospectieve studie leerde dat na vijf jaar een deel van de patiënten behandeld voor mondkanker nog steeds een verminderde speekselproductie, dentale status, kauwfunctie en lipcompetentie rapporteert.

Bekijk de samenvatting van het proefschrift
Bron: UMC Utrecht

De medische app iP Plaslijst biedt de eindgebruiker de mogelijkheid om binnen de privacy van de eigen omgeving heel comfortabel een zogenaamde digitale plaslijst te maken. In een plaslijst houdt iemand gedurende 1 of meerdere dagen precies bij wat hij/zij drinkt, plast en eventueel aan urine verliest. Een plaslijst biedt diepgaand inzicht in de waterhuishouding van de gebruiker en vormt daarmee de belangrijkste input voor de medische diagnosestelling van blaas- en plasproblemen. Plaslijsten worden veel gebruikt door urologen, maar ook door gynaecologen, bekkenbodemtherapeuten en huisartsen.

iP Plaslijst is ontstaan vanuit de behoefte aan een digitaal alternatief voor de bestaande papieren plaslijst. Het idee voor een digitale plaslijst komt voort uit het gedachtengoed van Erich Taubert, uroloog verbonden aan het Slingeland Ziekenhuis te Doetinchem. Taubert benaderde de experts van Synappz Medical Apps om zijn idee vorm te geven, vooral omdat Synappz de noodzakelijke expertise en het netwerk bezit om een dergelijke hoogwaardige app te kunnen realiseren.

“Van meet af aan stond bij de ontwikkeling van iP voorop dat het een instrument moest worden dat de consument thuis kan gebruiken. Tegelijkertijd moest de app een urologische kliniek in staat stellen volledig over te stappen van de papieren naar de digitale plaslijst”, aldus Taubert. “Dat betekende enerzijds dat iP beschikbaar moest zijn voor mensen zonder eigen smartphone, maar ook dat het gebruik ervan uitermate intuïtief moest zijn. Mijn patiënten zijn meestal geen pubers of digital natives; ook de wat oudere patiënt moet in staat zijn om heel gemakkelijk een dergelijke app te gebruiken. Daar zijn we meer dan uitstekend in geslaagd.”

“Dit is een app waarbij de lat tijdens de ontwikkeling voortdurend hoger werd gelegd’, aldus Piet Nelis, oprichter en eigenaar van Synappz. “Het resultaat is een bijzonder fraai ogende app, volledig grafisch georiënteerd en met een spectaculaire rapportage. De inzet van de app in de urologenpraktijk is zeer flexibel doordat de app ook draait op de iPod touch. Door zelf een aantal van deze iPods aan te schaffen en die in bruikleen aan patiënten mee te geven beschikt een urologische kliniek met iP over een zeer vernieuwend instrument. Daarnaast betekent het natuurlijk een aanzienlijke reductie van het papiergebruik en de bijbehorende archivering. En dat voor slechts minimale kosten.”

iP Plaslijst staat al in de App Store. De app is gratis te downloaden en de gebruiker kan via een Demo Mode alle functionaliteit in alle rust uitproberen. Pas als de eigen gegevens daadwerkelijk moeten worden vastgelegd, koopt de gebruiker 1 of meerdere Cycli van 24 uur via In-App Purchasing. Aan het einde van een Cyclus wordt automatisch een aantrekkelijk pdf-rapport gegenereerd, waarin veel gebruik wordt gemaakt van infographics. Ook wordt de uitkomst vergeleken met internationale normaalwaarden. Dit rapport kan desgewenst direct vanuit de app per email worden verstuurd.

Bron: Synappz

“Waar diverse landen in een hogere versnelling gaan, zien we dat in Nederland de versnippering domineert. Op kleine schaal zijn er meer dan voldoende interessante initiatieven. Maar dat is niet genoeg om de dreigende achterstand ten opzichte van internationale ontwikkelingen te dichten”, aldus voorzitter Wouter Bos van KPMG Gezondheidszorg.

Het rapport werd op 29 maart jl. gepresenteerd aan Eurocommissaris Neelie Kroes, in Brussel verantwoordelijk voor de ‘digitale agenda’ van de Europese Unie.

Het rapport is gebaseerd op onderzoek van KPMG en de Manchester Business School in 15 landen. Het internationale onderzoeksrapport geeft aan welke factoren bepalend zijn om eHealth in een hogere versnelling te krijgen.

KPMG partner en leider van het internationale onderzoek Jan de Boer geeft aan: programma’s moeten voldoende ‘massa’ hebben, alle betrokken partijen moeten eensgezind zijn in hun doelstellingen en inspanningen en het vraagt flexibiliteit in toepassingen op maat. Een strategisch plan met een duidelijke focus en zorgprofessionals en patiënten samen aan het stuur biedt een helder kompas voor alle betrokkenen en voorkomt dat partijen van koers raken.
De drie sleutels voor het succes van eHealth:

• Crowd accelerated innovation: de impact en invloed van het collectief (‘the Crowd’) om snel verandering en innovatie te bewerkstelligen. Het succes van nieuwe initiatieven wordt mede bepaald door de snelheid waarmee het door veel mensen wordt geadopteerd (vgl. sociale media, Wikpedia, etc).
• Collaborative alignment: de noodzakelijke samenwerking tussen de bij eHealth betrokken partijen zoals de overheid, zorgverzekeraars, patiënten, zorgprofessionals en IT leveranciers. Belangrijk voor succes is dat de verschillende partijen allen het nut ervaren van eHealth toepassingen.
• Creative destruction: de noodzaak om de ‘’oude’’ werkwijze los te laten. Succesvolle eHealth implementaties leiden altijd tot een veranderde wijze van het verlenen van zorg. eHealth is meer dan het in een ‘app’ verpakken van conventionele zorg; het vraagt een volledige herijking van alle zorgprocessen.

The Whole Systems Demonstrator

Het rapport bevat tevens concrete praktijkvoorbeelden. Eén van die best practices kreeg ook een plek tijdens de presentatie in Brussel: The Whole Systems Demonstrator. Het grootste gecontroleerde programma ter wereld, uitgevoerd in het Verenigd Koninkrijk, richt zich op patiënten met diabetes, COPD en chronisch hartfalen. Het leidde tot 15% minder bezoeken aan de spoedeisende hulp, 20% minder spoedopnames, 14% minder electieve opnames, 14% kortere ligduur en 8% lagere tariefkosten.

De regering Cameron besloot op basis van deze uitkomsten om de ‘3 million live campaign’ op te zetten. Doel is om 3 miljoen chronisch patiënten in 5 jaar met behulp van eHealth te behandelen in hun eigen thuissituatie. Verwacht wordt dat dit een besparing op kan leveren van 1 miljard pond.

Commentaar Wouter Bos en Jan de Boer

Volgens Wouter Bos en onderzoeker Jan de Boer is het noodzakelijk dat ook in Nederland een sprong voorwaarts wordt gemaakt. Wouter Bos: “Het is bijna onverantwoordelijk om geen gecoördineerde inspanning te doen als je ziet welke resultaten er mogelijk zijn. En dat terwijl Nederland zo veel mee heeft.”

Jan de Boer: “Er zijn weinig landen met zo’n goede digitale infrastructuur, waar sociale media zoveel gebruikt worden. Mensen regelen hun bankzaken online en ook de belastingaangifte doe je van achter je PC. We hebben bovendien de kennis en de creativiteit in huis. Maar op het gebied van eHealth is ons zorglandschap nog grotendeels 1.0. Niemand voelt zich verantwoordelijk om door de hele keten heen eigenaar te zijn van een e-health-investering.”

Volgens Wouter Bos is de versnippering van het zorglandschap de belangrijkste reden waarom in Nederland e-health maar niet uit de sfeer van experiementen en tijdelijke subsidies komt. “Er zijn stevige investeringen nodig en een forse coördinatie tussen partijen om te zorgen dat die investeringen ook echt tot resultaten leiden. En vervolgens moeten die resultaten op de een of andere manier ook weer terugvloeien naar degene die de investering gepleegd heeft. Wie gaat dat invoeren, regelen en coördineren in Nederland? De nationale overheid lijkt het niet van plan. Het zal dus van de verzekeraars of van regionaal samenwerkende zorgaanbieders moeten komen.

Niets doen lijkt me geen optie. Niet alleen omdat we anders te ver achterlopen op internationale ontwikkelingen en kansen missen. Maar vooral omdat de Nederlandse patiënt geen genoegen meer zal nemen met een behandeling die schril afsteekt met wat hij als consument en burger de gewoonste zaak van de wereld vindt. Wanneer we in de huidige versnelling door blijven gaan, zal de afstand ten opzichte van het buitenland én digitale ontwikkelingen buiten de zorg alleen maar toenemen. Kortom: wie neemt het initiatief voor een Nederlandse One Million Lives Campaign?”

Bron: persbericht KPMG

Relevant voor de zorg

De instructie-dvd vormde het eindresultaat van een opdracht voor de specialisatie Volwassenen binnen de opleiding Fysiotherapie. Het doel van deze opdracht was: ontwikkel als projectgroep een product dat voor de zorg relevant is en onderbouw dit zodanig dat het eindresultaat wetenschappelijk verantwoord is.

Cliënten met lage rugklachten

In overleg met de opdrachtgever ging de projectgroep aan de slag. Zij verzamelden oefeningen die voor de betreffende doelgroep geschikt waren en onderzochten de wetenschappelijke waarde daarvan. Vervolgens gingen zij na in hoeverre een dergelijke instructie-dvd aansloot bij de beoogde doelgroep.

De uiteindelijke oefeningen werden vastgelegd op dvd. Fysiotherapie Willems gebruikt de dvd inmiddels in haar praktijk. Cliënten met lage rugklachten krijgen de dvd – aansluitend aan een behandeling – mee naar huis, zodat ze de oefeningen nog eens kunnen bekijken en zelf kunnen oefenen. Een prachtig resultaat dat direct binnen de zorg wordt toegepast.

Projectgroep enthousiast over het resultaat

De projectgroep zelf heeft met enthousiasme aan de dvd gewerkt. Martijn Hofman, contactpersoon namens de groep: ‘Het was voor ons als projectgroep een leuke en erg leerzame ervaring om zo concreet te mogen participeren binnen het werkveld. Fysiotherapie Willems bood ons de gelegenheid om gebruik te maken van hun expertise en gaf ons de kans om onze ideeën te realiseren. Zo konden we audiovisueel materiaal ontwikkelen dat bestemd is voor cliënten met lage rugklachten. We hebben de dvd onderverdeeld in de volgende onderwerpen: mobiliteit, stabiliteit, functionaliteit, McKenzie-therapie en het rekken van spieren. Voor alle oefeningen op de dvd hebben we wetenschappelijk bewijsmateriaal gevonden. Nadat de dvd gemonteerd was, is hij meegegeven aan cliënten van Fysiotherapie Willems. Zo konden we in de praktijk onderzoeken of de dvd aansloot bij de doelgroep. Al gauw kregen we hier heel positieve feedback op. Zo gaven cliënten aan dat ze het handig vonden om thuis de oefeningen nog eens te kunnen bekijken en de uitleg ervan te horen. Voor de cliënten zonder dvd hebben we folders gemaakt waarin ze de oefeningen kunnen nalezen. We zijn erg blij met de ervaring die we binnen deze fysiotherapiepraktijk hebben kunnen opdoen en de mogelijkheden die we hadden. Maar het mooiste is natuurlijk dat de dvd momenteel ook echt in deze praktijk wordt gebruikt.’

Bron: hanze.nl

Bij operaties in het borst- of buikgebied kan de kans op verlies van zelfredzaamheid en kwaliteit van leven en een toename van morbiditeit en sterfte worden verkleind door de patiënt van tevoren op risicofactoren te screenen, en door op de persoon toegesneden pre- en postoperatieve maatregelen, met name fysiotherapie te bieden. Nico van Meeteren, destijds nog werkzaam bij het UMC Utrecht, heeft in eerder onderzoek aangetoond dat door van tevoren conditie en functionaliteit te verhogen, de oudere in een betere conditie de operatie ingaat, en daardoor ook met minder complicaties en sneller het ziekenhuis weer uit komt. Dat scheelt in zorgkosten. Perioperatief trainen in combinatie met voedingsinterventies door diëtisten heeft ook op langere termijn hoogstwaarschijnlijk positief effect op de functionaliteit en conditie van de oudere.

Better in, better out/d

TNO ontwikkelt het concept better in, better out/d verder in verschillende projecten. Doel is de preventie en zorg voor kwetsbare patiënten die een grote chirurgische ingreep moeten ondergaan te professionaliseren en beter te organiseren. Het moet leiden tot een reductie van perioperatieve sterfte en morbiditeit door een significante verbetering van de kwaliteit van zorg, tegen minder kosten dan gebruikelijk.

TNO ontwikkelt samen met haar partners interdisciplinaire ketenzorgprogramma’s. Zorg- en beleidsprofessionals alsmede onderzoekers werken vanaf het begin samen aan die programma’s, die vervolgens op kosteneffectiviteit getoetst worden, onder meer in de regio’s Ede en Eindhoven. Programma’s die kosteneffectief blijken, worden aansluitend landelijk uitgerold.

Bron: TNO

Het onderzoek is uitgevoerd bij dertig mannen met diabetes type 2, allemaal rond de zestig jaar oud. Zij namen deel aan drie experimenten. In het eerste experiment fietsten zij zestig minuten op de eerste dag, gevolgd door een rustdag. Tijdens het tweede experiment fietsten zij twee dagen achter elkaar gedurende dertig minuten. Bij het derde experiment kregen zij geen enkele training. Tijdens de trainingen en de daaropvolgende dagen werd het bloedsuikerniveau continu gemeten. Bij het experiment zonder training werd 32% van de tijd een verhoogd bloedsuikerniveau gemeten, terwijl dit bij de twee experimenten mèt training slechts in 24% van de tijd het geval was.

Bij type 2 diabetes is sprake van een verstoorde reactie van het lichaam op insuline, het hormoon dat zorgt voor transport van suiker van het bloed naar de cellen, waar het als brandstof wordt gebruikt. Daarom hebben diabetespatiënten verhoogde bloedsuikerniveaus, vooral na het eten, waardoor op langere termijn schade optreedt aan bloedvaten en organen. Lichaamsbeweging is dus een effectief middel om deze pieken tegen te gaan, zo blijkt uit het artikel in Diabetes Care. De resultaten uit dit onderzoek dragen bij aan een betere afstemming van het beweegadvies voor de individuele patiënt.

Mede-auteur prof. dr. Luc van Loon, hoogleraar inspanningsfysiologie, is enthousiast over de onderzoeksresultaten: “Het is heel bijzonder dat zo’n klein beetje inspanning zoveel kan bereiken. Er zijn eigenlijk geen medicijnen die dit kunnen bewerkstelligen, inspanning is hierin echt uniek. En daar komt nog eens bij dat – in tegenstelling tot alle medicatie – de bijwerkingen van inspanning ook nog eens gezondheidsbevorderend zijn.”

Bron: Universiteit Maastricht

In de uitspraak van de rechter zijn de diëtisten niet in het gelijkgesteld. De diëtisten zijn zeer teleurgesteld. Directeur Anja Evers van de NVD: “Dit is slecht nieuws voor patiënten en diëtisten. Het schrappen van dieetadvisering heeft ingrijpende gevolgen voor patiënten die naar de diëtist gaan met een medische noodzaak. Eerder heeft de NVD al aangegeven dat dit een kortzichtige maatregel is die op termijn alleen maar extra kosten met zich mee zal brengen.” De NVD beraadt zich op vervolgstappen en zal blijven opkomen voor de belangen van patiënten en diëtisten

Link naar het vonnis
Bron: NVD

Een patiëntgerichte benadering zou leiden tot een groter effect van de behandeling, grotere therapietrouw en grotere tevredenheid van de patiënt. Om te onderzoeken of dit inderdaad zo is, bekeek Isaline Eijssen het effect van een patiëntgerichte benadering in de revalidatie (ergotherapie) van mensen met multiple sclerose (MS) ten opzichte van de reguliere revalidatie. Aan dit onderzoek hebben ergotherapeuten, patiënten en artsen van 13 Nederlandse centra deelgenomen.

De patiëntgerichte benadering leidde, tegen de verwachting in, tot slechtere resultaten dan de reguliere behandeling. Zo was het resultaat op het gebied van vermoeidheid en van kwaliteit van leven slechter bij de patiëntgerichte therapie. Nader onderzoek liet zien dat therapeuten bij de patiëntgerichte benadering meer aandacht besteedden aan exploratie en diagnostiek van de gezondheidsproblemen van de patiënt en minder aan het daadwerkelijk behandelen van de problemen. Het onderzoek laat verder zien dat patiëntgerichte benadering leidt tot een patiëntgerichter therapieproces. De conclusie van Isaline Eijssen is dat de patiëntgerichte benadering aangepast moet worden. Het blijft van belang rekening te houden met het gezichtspunt van de patiënt, maar de exploratiefase en het daadwerkelijk behandelen van de gezondheidsproblemen van de patiënt dienen meer met elkaar in balans te zijn.

Download het proefschrift
Bron: VUmc

Patiënten met het ‘hypersensitief sinus carotis syndroom’ hebben vaak last van duizeligheid en kunnen zomaar flauwvallen, bijvoorbeeld bij het uitsteken of draaien van hun nek. Dit syndroom wordt zelden herkend waardoor de diagnose vaak laat gesteld wordt. De standaardbehandeling bestaat uit een pacemaker.

Onderzoeker en vaatchirurg Raechel Toorop van het UMC Utrecht analyseerde 27 patiënten die tussen 1980 en 2007 in Máxima Medisch Centrum werden geopereerd aan hun halszenuwen (ze kregen dus geen pacemaker). Door het ‘ontzenuwen’ van de halsslagader bereiken verkeerde signalen, die bij deze patiënten tot lage bloeddruk of hartslag leiden, het brein niet meer. Hierdoor zou het flauwvallen bij deze patiëntengroep kunnen worden voorkomen.

80 procent genezen

De meeste geopereerde patiënten bleken inderdaad baat te hebben bij de behandeling. Ongeveer 90 procent heeft een maand na de operatie helemaal geen last meer van duizeligheid of flauwvallen. Deze patiënten hebben bovendien geen pacemaker nodig. Na gemiddeld 7,5 jaar is nog steeds meer dan 80 procent genezen.

Toorop denkt dat het verwijderen van deze zenuwtjes bij patiënten met het ‘hypersensitief sinus carotis syndroom’ een goede behandeling kan zijn. Maar met 27 patiënten is het onderzoek te klein om harde conclusies te kunnen trekken. Daarvoor is onderzoek nodig waarbij deze chirurgische ingreep vergeleken wordt met de huidige standaardbehandeling, de pacemaker. Zo’n onderzoek is echter moeilijk uit te voeren omdat de ziekte zeldzaam lijkt.

Stent om halszenuw

Ingrijpen op de halszenuw zou ook een behandeling tegen hoge bloeddruk kunnen zijn, denkt Toorop. Het stimuleren van de halszenuwtjes door een stent rondom de halsslagader te plaatsen zou hoge bloeddruk tegen kunnen gaan. De stent vervormt de halsslagader een beetje, waardoor druksensoren geprikkeld worden en de bloeddruk omlaag gaat. Toorop heeft een klein onderzoek uitgevoerd naar deze methode. Het UMC Utrecht behandelt patiënten met moeilijk behandelbare hoge bloeddruk al door de nierzenuw uit te schakelen.

Bron: UMC Utrecht

FitNet-therapie

Zij onderzochten en behandelden 131 jongeren met het chronisch vermoeidheidssyndroom. De ene helft kreeg de standaardbehandeling, de andere helft ontving de zogenaamde FitNet-therapie via internet. De standaardbehandeling kan bestaan uit cognitieve gedragstherapie individueel of in groepen, revalidatiebehandeling en/of fysiotherapie.

Informatie en opdrachten

In FitNet krijgen jongeren via een speciale website toegang tot een gespecialiseerde therapeut. Op de site vinden ze dagelijks informatie en opdrachten. Bijvoorbeeld om op vaste tijden naar bed te gaan en op te staan. Of een opbouwschema van lichamelijke activiteiten door te wandelen of te fietsen. Ze kunnen per e-mail contact opnemen met de behandelaar. Ouders doen mee via eigen toegang tot het programma.

Uitkomsten

Na een half jaar blijken de FitNet-jongeren beter af te zijn. 63% van hen is volledig hersteld, tegen slechts 8% van de standaard behandelde jongeren. Van de 67 FitNet-deelnemers zijn 57 niet meer ernstig moe; vijftig gaan weer gewoon naar school; en 52 hebben geen lichamelijke beperkingen meer. Van de 64 jongeren met de standaardbehandeling zijn zeventien niet meer moe, gaan tien naar school en functioneren dertien jongeren zonder lichamelijke beperkingen. Een half jaar na het einde van de behandeling functioneren de FitNet-jongeren nog steeds goed.

Chronisch vermoeidheidssyndroom

Jongeren met chronisch vermoeidheidssyndroom lijden aan ernstige, onverklaarde moeheid die langer dan een half jaar duurt. De moeheid neemt niet af door rust en gaat vaak samen met spierpijn en concentratieproblemen. Het schoolverzuim onder deze jongeren is hoog en hun sociale ontwikkeling blijft achter. In Nederland hebben ongeveer tweeduizend jongeren last van het chronisch vermoeidheidssyndroom. Dat zijn vaker meisjes dan jongens.

Bron: UMC St. Radboud